रविवार, २० जानेवारी, २०१३

जोगिया : ग. दि. माडगूळकर

कोन्यात झोपली सतार, सरला रंग
पसरली पैंजणे सैल टाकुनी अंग
दुमडला गालिचा, तक्‍के झुकले खाली
तबकात राहिले देठ, लवंगा, साली.

झुंबरी निळ्या दीपात ताठली वीज
का तुला कंचनी अजुनी नाही नीज ?
थांबले रसिकजन होते ज्याच्यासाठी
ते डावलुनी तू दार दडपिले पाठी.

हळुवार नखलिशी पुनः मुलायम पान
निरखिसी कुसर वर कलती करुनी मान
गुणगुणसी काय ते ? - गौर नितळ तव कंठी
स्वरवेल थरथरे फूल उमलते ओठी.

साधता विड्याचा घाट, उमटली तान
वर लवंग ठसता होसी कशी बेभान ?
चित्रात रेखिता चित्र बोलले ऐने
"का नीर लोचनी आज तुझ्या ग मैने ?"

त्या अधरफुलांचे ओले मृदुल पराग
हालले, साधला भाव स्वरांचा योग
घमघमे, जोगिया दंवात भिजुनी गाता
पाण्यात तरंगे अभंग वेडी गाथा.

"मी देह विकुनिया मागुन घेते मोल
जगविते प्राण हे ओपुनिया 'अनमोल'
रक्‍तात रुजविल्या भांगेच्या मी बागा
ना पवित्र देही तिळाएवढी जागा.

शोधीत एकदा घटकेचा विश्राम
भांगेत पेरुनी तुळस परतला श्याम
सांवळा तरुण तो खराच ग वनमाली
लाविते पान... तो निघून गेला खाली.

अस्पष्ट स्मरे मज वेडा त्याचा भाव
पुसलेहि नाहि मी मंगल त्याचे नाव
बोलला हळू तो दबकत नवख्यावाणी
"मम प्रीती आहे जडली तुजवर राणी !"

नीतिचा उघडिला खुला जिथे व्यापार
बावळा तिथे हा इष्का गणितो प्यार
हासून म्हणाल्ये, "दाम वाढवा थोडा ...
या पुन्हा, पान घ्या ..." निघून गेला वेडा !

राहिले चुन्याचे बोट, थांबला हात
जाणिली नाही मी थोर तयाची प्रीत
पुन:पुन्हा धुंडिते अंतर आता त्याला
तो कशास येईल भलत्या व्यापाराला ?

तो हाच दिवस हा, हीच तिथी, ही रात
ही अशीच होत्ये बसले परि रतिक्लांत
वळुनी न पाहता कापित अंधाराला
तो तारा तुटतो- तसा खालती गेला.

हा विडा घडवुनी करिते त्याचे ध्यान
त्या खुळ्या प्रीतीचा खुळाच हा सन्मान
ही तिथी पाळिते व्रतस्थ राहुनी अंगे
वर्षात एकदा असा 'जोगिया' रंगे.



सुरावटीवर तुझ्या उमटती गीत -ग. दि. माडगूळकर

सुरावटीवर तुझ्या उमटती अचूक कशी रे माझी गझले
कशास पुसशी प्रश्न प्रेयसी तुला समजले, मला समजले
मला समजले, तुला समजले

काल रात्री मी जाग जागलो अवघे जग जरी होते निजले
जागरणाचे कारण राजा तुला समजले, मला समजले

तीन दिवस ना भेट आपुली कितीदा माझे डोळे भिजले
आंसू मागील भाव अनामिक तुला समजले, मला समजले

तुझ्या नि माझ्या मनात राणी गूज खोलवर एकच रुजले
कुजबूज काही केल्याविन ते तुला समजले, मला समजले

मनोरथांचा उंच मनोरा, मजल्यावरती चढले मजले
मधुचंद्रास्तव लाभे वास्तू तुला समजले, मला समजले

मला आणखी तुला आपुले दोघांचेही भाव उमजले

सौंदर्याची खाण पाहिली गीत-ग. दि. माडगूळकर

सौंदर्याची खाण पाहिली, पाहिली आम्ही पहिल्यांदा
नयनांमधला बाण लागला, लागला आम्हा पहिल्यांदा

वाटते परंतु सांगाया ना जुळे
डोळ्यांत आमुच्या भाव नवे आगळे
बोलल्या वाचुनी गूज तुम्हाला कळे
शब्द मधाचे ठिबकू द्यात ना, ठिबकू द्या कानी पहिल्यांदा

हा रंग गोड का गालावरची खळी
पाहता आमुच्या पावन झाल्या कुळी
उपजली उगीचच मनात आशा खुळी
घायाळाची गती समजली, समजली आम्हा पहिल्यांदा

या आधी आम्हा माहीत नव्हती प्रीती
परि आज सुखाचा स्वर्ग लागला हाती
कधी दोन मनांची जुळून येतील नाती
नकळत चेटुक होय आम्हावर, आम्हावर असले पहिल्यांदा



हे चिंचेचे झाड दिसे गीत -ग. दि. माडगूळकर

हे चिंचेचे झाड दिसे मज चिनार वृक्षापरी
दिसशी तू, दिसशी तू, नवतरुणी काश्मिरी !

बघ निळसर पाणी झेलमचे झुळझुळे
हे गवत नव्हे गे पिवळे केशर मळे
ही किमया केवळ घडते प्रीतीमुळे
उघडे डोंगर आज हिमाचे मुगुट घालिती शिरी

रुसलीस उगा का जवळी ये ना जरा
गा गीत बुल्बुला माझ्या चितपाखरा
हा राग खरा की नखर्‍याचा मोहरा
कितीवार मी मरू तुझ्यावर किती करु शाहिरी

हर रंग दाविती गुलाब गहिरे फिके
तुज दाल सरोवर दिसते का लाडके
पाण्यात तरंगे घरकुलसे होडके
त्यात बैसुनी मधुचंद्राची रात करू साजिरी



शपथ या बोटांची: ग. दि. माडगूळकर

शपथ या बोटांची, शपथ या ओठांची
तुझी मी जोडीदार

शपथ वनाची रे, शपथ मनाची रे
आकाशाची, दिशांगनाची
शपथ धरतीची, शपथ नवतीची
तुझी मी जोडीदार

शपथ खगांची रे, शपथ नगांची रे
प्रीत भारल्या उभ्या जगाची
शपथ या वार्‍यांची, नभातील तार्‍यांची
तुझी मी जोडीदार

शपथ जळाची रे, शपथ कुळाची रे
तरु-लतिकांची, फुलाफुलांची
शपथ या श्वासांची, सुगंधीत वासांची
तुझी मी जोडीदार

शपथ आजची रे, शपथ उद्याची रे
सागरवेड्या सर्व नद्यांची
शपथ रे प्रीतीची, शपथ रे नीतीची
तुझी मी जोडीदार

शनिवार, १९ जानेवारी, २०१३

माणूस माझे नाव: बाबा आमटे





माणूस माझे नाव, माणूस माझे नाव
दहा दिशांच्या रिंगणात या पुढे माझी धाव...
बिंदु मात्र मी क्षुद्र खरोखर
परी जिंकले सातहि सागर
उंच गाठला गौरीशंकर
अग्नीयान मम घेत चालले आकाशाचा ठाव...
मीच इथे ओसाडावरती
नांगर धरुनी दुबळ्या हाती
कणकण ही जागवली माती
दुर्भिक्ष्याच्या छाताडावर हसत घातला घाव...
ही शेते अन् ही सुखसदने
घुमते यातून माझे गाणे
रोज आळवित नवे तराणे
मी दैन्याच्या विरुद्ध करतो क्षण क्षण नवा उठाव...
सुखेच माझी मला बोचती
साहसास मम सीमा नसती
नवीन क्षितिजे सदा खुणवती
दूर दाट निबिडात मांडला पुन्हा नवा मी डाव...

मराठी असे आमुची मायबोली :माधव ज्युलियन




मराठी असे आमुची मायबोली जरी आज ही राजभाषा नसे
नसो आज ऐश्वर्य या माउलीला, यशाची पुढें दिव्य आशा असे
जरी पंचखंडांतही मान्यता घे स्वसत्ताबळें श्रीमती इंग्रजी
मराठी भिकारीण झाली तरीही कुशीचा तिच्या, तीस केवीं त्यजी ॥१॥

जरी मान्यता आज हिंदीस देई उदेलें नवें राष्ट्र हें हिंदवी,
मनाचे मराठे मराठीस ध्याती हिची जाणुनी योग्यता, थोरवी,
असूं दूर पेशावरीं, उत्तरीं वा असूं दक्षिणीं दूर तंजावरीं,
मराठी असे आमुची मायबोली, अहो ज्ञानदेवीच देखा खरी ॥२॥

मराठी असे आमुची मायबोली जरी भिन्नधर्मानुयायी असूं
पुरी बांणली बंधुता अंतरंगीं, हिच्या एक ताटांत आम्ही बसूं
हिचे पुत्र आम्ही हिचे पांग फेडूं वसे आमुच्या मात्र हृन्मंदिरीं
जगन्मान्यता हीस अर्पूं प्रतापें हिला बैसवूं वैभवाच्या शिरीं ॥३॥

हिच्या लक्तरांची असे लाज आम्हां, नका फक्त पाहू हिच्या लक्तरां
प्रभावी हिचे रूम चापल्य देखा पडवी फिकी ज्यापुढे अप्सरा
न घालूं जरी वाङमयातील उंची हिरे मोतियांचे हिला दागिने
मराठी असे आमुची मायबोली’, वृथा ही बढाई सुकार्याविणें ॥४॥

मराठी असे आमुची मायबोली अहो पारतंत्र्यांत ही खंगली
हिची थोर संपत्ति गेली उपेक्षेमुळें खोल कालार्णवाच्या तळीं
तरी सिंधु मंथूनि काढूनि रत्‍नें नियोजूं तयांना हिच्या मंडणीं
नको रीण, देवोत देतील तेव्हा जगांतील भाषा हिला खंडणी ॥५॥