गुरुवार, २८ सप्टेंबर, २०१७

कार्लमार्क्स --- नारायण सुर्वे

माझ्या पहिल्या संपातच
मार्क्स मला असा भेटला
मिरवणुकीच्या मध्यभागी
माझ्या खांद्यावर त्याचा बॅनर होता
जानकी अक्का म्हणाली, 'वळिखलंस ह्याला
ह्यो आमचा मार्क्सबाबा
जर्मनीत जलमला, पोताभर ग्रंथ लिवले
आणि इंग्लंडच्या मातीला मिळाला
संन्याशाला काय बाबा
सगळीकडची भूमी सारखीच तुझ्यासारखी
त्यालाही चार कच्चीबच्ची होती.'
माझ्या पहिल्या संपातच
मार्क्स मला असा भेटला

पुढे; एका सभेत मी बोलत होतो
तर या मंदीचे कारण काय ?
दारिद्र्याचे गोत्र काय ?
पुन्हा मार्क्स पुढे आला; मी सांगतो म्हणाला
आणि घडाघडा बोलतच गेला

परवा एका गेटसभेत भाषण ऐकत उभा होता.
मी म्हणालो -
'
आता इतिहासाचे नायक आपणच आहोत,
या पुढच्या सर्व चरित्रांचेही.'
तेव्हा मोठ्याने टाळी त्यानेच वाजविली
खळखळून हसत, पुढे येत;
खांद्यावर हात ठेवीत म्हणाला,.
'
अरे, कविता-बिविता लिहीतोस की काय ?.
छान, छान
मलासुध्दा गटे आवडायचा.'

--  नारायण सुर्वे 

आश्चर्य --कुसुमाग्रज (वि.वा. शिरवाडकर )

आश्चर्य

ती आदिवासी म्हातारी
प्राणांतिक भयाने धड्पडत
डोंगराच्या कडेला गेली
आणि चिकटून उभी राहिली
पालीसारखी खडकाला
उघडीबाघडी हज़ार सुरकुत्याच्या कातडीत कोंबलेली
हाडांची जीर्णाकृती
मी क्षणभर आदिवासी झालो
आणि तिच्याकडे पाहिल,
अहो आश्चर्य-
तिच्या एका थानाच्या गाठोळीवरून
लोंबत होत आपलं पार्लमेंट
आणि दुसऱ्या गाठोळीवरून लोंबत होत
आमचं साहित्यसमेंलन

--
कुसुमाग्रज़

सर्कस - अरुण कोल्हटकर

पेटेल आयाळ, आवरतं घे
भाजेल शेपूट, संभाळून ने
चल रे माझ्या सिंहा, जरा नमतं घे

या जळत्या वर्तुळातून उडी मारून जा
आरपार
इकडून तिकडे
नि पुनः तिकडून इकडे

ही शून्याकार आग, ही जळती मोकळीक
रोजचीच आहे
ही सर्वस्वी सर्कस तुझीच आहे

अरुण कोल्हटकर 

एकमेकांशिवाय. मंगेश पाडगावकर.


एकमेकांशिवाय. मंगेश पाडगावकर.


एकामेकांशिवाय
आपण असतो उभे एकमेकांजवळ एकमेकांशिवाय.
तरीही ओळखतो भुकेचा वास. इच्छांचे वळसे.
हिशोब करीत करीत जपुनच घसरतो.
गरजांच्या मिठयांनी गरजाच प्रसवतो.
आणि यातले नसते काहिच आपल्या स्वाधीन.
एकमेकांजवळ. एकमेकांना. एकमेकाने.एकमेकांहून.
एकमेकांआत : एकमेकांशिवाय.

असेच बसतात प्रत्यय स्वार होऊन सगळे उपाशी भाषेवर :
आणि असा चालतो आशयाचा प्रवास.
एकदाच अवलिया भाषेच्या देशातुन परागंदा होतो:
अज्ञात काळोखांतला अचानक पाऊस शब्दहीन एकांतात फांदि होऊन पितो:
त्याला आपण पुरतो : दैनिक पेपरांच्या डोंगर रद्दीखाली.
पों पों पीं पीं ट्रिंग ट्रिंग खट खट हैलो हैलो एकमेकांजवळ.एकमेकाना.एकमेकाहून.एकमेकांआत : एकमेकांशिवाय.


मंगेश पाडगावकर.

तुझी वाट पाहणे सोडणार नाही : मंगेश पाडगांवकर

तुझी वाट पाहणे सोडणार नाही : मंगेश पाडगांवकर

सोनेरी प्रजक्ताचा सडा 
न जाणो मागतोय 
कोणती रांगोळी
सुगंधात गहिऱ्या 
पाठवतो बोलावणी
मागतो फक्त तुझ्याच 
समंजस ओंजळी

***********************

जाणार आहेस खुशाल जा
इतका मात्र लक्षात ठेव
असेही कधी घडले होते
तुझ्या नकळत तुझे डोळे
माझ्यासाठी रडले होते
*************************

तू सजवलेल स्वप्नांच घरटे
मी कधीच तोडणार नाही
तू ये किंवा नको येऊ
तुझी वाट पाहणे सोडणार नाही 

: मंगेश पाडगांवकर


अजुन---- मंगेश पाडगांवकर




रात्रीं झडलेल्या धारांची

ओल अजून हि अंधारावर

निजेंत अजुनी खांब विजेचा

भुरकी गुंगी अन तारांवर

भित्र्या चिमणीपरी, ढगांच्या

वळचणींत मिणमिणे चांदणी

मळक्या कांचेवरी धुक्याच्या

वाऱ्याची उमटली पापणी

कौलावरुनी थेंब ओघळे

हळुच, सांचल्या पाण्यावरतीं;

थेंब ध्वनीचा हवेंत झुलतो

गिरकी घेऊन टांचेवरतीं

गहिऱ्या ओल्या कुंदपणांतच

गुरफटलेली अजुन स्तब्धता

कबूतराच्या पंखापरि अन

राखीकबरी ही अंधुकता

अजून आहे रात्र थोडिशी,

असेल अधिकहिकुणि सांगावें?

अर्धी जाग नि अर्धी निद्रा

इथेंच अलगद असें तरावें!

-
मंगेश पाडगांवकर

बुधवार, २१ डिसेंबर, २०१६

कशी झोकात चालते कोल्याची पोर गदिमा (font शिवाजी)

kXaI JaÜkat caalalaI kÜL\yacaI pÜr
jaXaI cavaqaIcyaa caMd`acaI kÜr

fosaL dyaa-caM paNaI KarÊ hÜ paNaI Kar
tufana ip}naI ipsaaT vaarÊ hÜ ipsaaT vaarM
}rat ihrvyaa BarlaM hÜ saar
BartIcyaa jvaanaIla %yaahUna jaÜr ..1

TakUna TakiXalaM iktI rM jaaLI
maoGaacaI saavalaI kuNaalaa GaavalaIva
vaaáyaanaM Ajauina paz naahI iXavalaI
vaaTo naaM BaMga iplaI ihcyaa samaÜr ...2

kosaacaI KuNagaaz caacapunaM paihlaIÊ
hÜ cacapunaM paihlaI
fulaaMcaI vaoNaI naKáyaanaM maaLlaIÊ
hÜ naKáyaanaM maaLlaI
]Naalaa zarÊ kuNaavar BaLlaI
ip`tIcaa caÜr itcyaa Ê rajaahuna qaÜr ...3

ica~pT Á maÜlakrINa
gaaiyakaÁ AaXaa BaÜsalao
saMgaItÁ vasaMt dosaa
š
kvaIÁ ga. id. maaDgauLkr